Program „Zielony Biznes i Innowacje” — do 2 mln EUR dla MŚP na ekologiczne produkty i zielone technologie. Nabory PARP jeszcze w 2026 r.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości przygotowuje dwa konkursy grantowe w Programie „Zielony Biznes i Innowacje”, finansowanym z Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2021–2028. Do rozdysponowania w obu naborach jest 58 mln EUR, czyli około 246 mln zł. Pojedyncza firma może otrzymać od 50 tys. do 2 mln EUR.

To jeden z niewielu programów w obecnej perspektywie skierowany wprost do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, w którym przedmiotem projektu jest inwestycja produkcyjna — wdrożenie ekologicznego produktu albo zielonej technologii usprawniającej proces wytwarzania. Bez obowiązkowego partnerstwa, bez konieczności prowadzenia badań naukowych, za to z realnym premiowaniem współpracy z podmiotem z Norwegii.

Na dzień publikacji tego artykułu nabory nie zostały jeszcze ogłoszone. Umowa w sprawie Programu „Zielony Biznes i Innowacje”, podpisana między norweskim MSZ a stroną polską, przewiduje ich uruchomienie w oknie od lipca do grudnia 2026 r., a PARP zapowiada start pierwszych działań na IV kwartał. Poniżej znajdą Państwo wszystko, co o warunkach tych konkursów wiadomo już dziś z dokumentów programowych — i co warto zrobić, zanim dokumentacja konkursowa zostanie opublikowana.

Spis treści

1. Czym jest Program i skąd pochodzą środki
2. Struktura Programu — dwa konkursy i projekt pozakonkursowy
3. Konkurs 1 — dla wszystkich MŚP
4. Konkurs 2 — dla firm prowadzonych przez kobiety
5. Co można sfinansować — dwa typy projektów
6. Czym jest „produkt przyjazny środowisku” — definicja Programu
7. Cyfryzacja jako element punktowany
8. Poziom dofinansowania i pomoc publiczna
9. Efekt zachęty — pytanie, które zaskoczy wnioskodawców
10. Partner z Norwegii — dobrowolny, ale premiowany
11. Czego sfinansować nie można
12. Kwalifikowalność czasowa
13. Wskaźniki, do których projekt ma się przyczyniać
14. Jak będą oceniane wnioski
15. Obowiązki informacyjne i promocyjne
16. Program akceleracyjny dla kobiet — projekt pozakonkursowy
17. Fundusz Współpracy Dwustronnej
18. Harmonogram
19. Jak przygotować się do naboru
20. Na co uważać
21. Pytania i odpowiedzi

1. Czym jest Program „Zielony Biznes i Innowacje” i skąd pochodzą środki

Program „Zielony Biznes i Innowacje” jest finansowany z Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2021–2028 — czyli ze środków przekazywanych przez Norwegię wybranym państwom Unii Europejskiej w celu zmniejszania różnic ekonomicznych i społecznych w Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz wzmacniania relacji dwustronnych. Warto od razu zaznaczyć różnicę wobec Programu „Kultura” czy „Zielonej Transformacji”: tutaj źródłem jest wyłącznie mechanizm norweski, bez udziału Islandii i Liechtensteinu. To przekłada się bezpośrednio na katalog dopuszczalnych partnerów, o czym niżej.

Budżet Programu „Zielony Biznes i Innowacje”

Celem Programu „Zielony Biznes i Innowacje” jest „tworzenie wartości proekologicznej i konkurencyjność”. W praktyce chodzi o to, żeby polskie MŚP wprowadzały na rynek produkty i procesy, które realnie ograniczają zużycie surowców, ilość odpadów i emisje — i żeby na tym zarabiały. To ważny akcent: Program nie finansuje ekologii dla samej ekologii, tylko komercjalizację. Wskaźniki rezultatu mówią wprost o przychodach wygenerowanych z nowych lub ulepszonych produktów.

Warto również pamiętać o kontekście wartościowym. Wszystkie projekty finansowane z Mechanizmu muszą być zgodne z wartościami określonymi w artykule 1.3.1 Regulacji — poszanowaniem godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości i praworządności. Operator ma obowiązek odmówić wsparcia przedsięwzięciom, które tych wartości nie respektują.

2. Struktura Programu — dwa konkursy i projekt pozakonkursowy

Program „Zielony Biznes i Innowacje” realizuje dwa rezultaty (outcome), którym odpowiadają trzy instrumenty:

• Rezultat 1 — Zwiększona konkurencyjność i zielona innowacyjność przedsiębiorstw. Realizowany przez jeden konkurs (Konkurs 1) o budżecie 50 mln EUR.
• Rezultat 2 — Zwiększona konkurencyjność i zielona innowacyjność firm posiadanych i prowadzonych przez kobiety. Realizowany przez jeden konkurs (Konkurs 2) o budżecie 8 mln EUR oraz przez projekt pozakonkursowy — program akceleracyjny prowadzony przez samą PARP.

Oba konkursy wspierają ten sam typ działań — Konkurs 2 różni się wyłącznie kręgiem adresatów oraz skalą kwot. Nie ma tu podziału na „konkurs inwestycyjny” i „konkurs miękki”: w obu przypadkach przedmiotem projektu jest inwestycja.

Umowa w sprawie Programu „Zielony Biznes i Innowacje” przewiduje ponadto, że jeżeli po rozstrzygnięciu pierwszych naborów budżet nie zostanie w pełni wykorzystany, możliwe jest ogłoszenie naboru uzupełniającego na podstawie tego samego tekstu konkursu. Dla firm, które nie zdążą przygotować się na pierwszy termin, to realna druga szansa — choć nie należy na nią liczyć jako na plan podstawowy.

3. Konkurs 1 — dla wszystkich MŚP

Kto może złożyć wniosek

Uprawnionymi wnioskodawcami są mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, które spełniają łącznie trzy warunki:

• status MŚP w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 — liczy się nie forma prawna, lecz wielkość zatrudnienia, obroty i powiązania kapitałowe; kwalifikuje się zatem również jednoosobowa działalność gospodarcza, o ile spełnia pozostałe warunki;
• siedziba w Polsce oraz prowadzenie działalności gospodarczej przez co najmniej dwa pełne lata obrotowe na dzień zakończenia naboru;
• przychody ze sprzedaży w wysokości co najmniej 1 mln zł osiągnięte w jednym z trzech ostatnich lat obrotowych.

Warto zwrócić uwagę na konstrukcję progu przychodowego. Nie wymaga on miliona złotych rocznie ani średniorocznie — wystarczy, że taka wartość została osiągnięta w jednym z trzech ostatnich lat obrotowych. Firma, która miała jeden dobry rok, a potem dwa słabsze, wciąż spełnia ten warunek.

Kto nie może aplikować

Poza katalogiem znajdują się duże przedsiębiorstwa, firmy prowadzące działalność krócej niż dwa pełne lata obrotowe oraz te, które nigdy nie osiągnęły miliona złotych przychodu ze sprzedaży. Nie są też uprawnione podmioty publiczne, uczelnie, instytuty badawcze ani organizacje pozarządowe — Program „Zielony Biznes i Innowacje” jest w części konkursowej wyłącznie biznesowy.

Brak partnerstw krajowych

To istotna różnica wobec większości programów z Funduszy Norweskich i EOG. W obu konkursach nie przewidziano partnerów innych niż podmioty z Norwegii. Nie da się więc złożyć wniosku w konsorcjum dwóch polskich firm ani w partnerstwie z polską uczelnią. Projekt realizuje jedna firma — ewentualnie z jednym lub kilkoma partnerami norweskimi.

4. Konkurs 2 — dla firm prowadzonych przez kobiety

Konkurs 2 wspiera dokładnie te same typy projektów co Konkurs 1, ale jest dostosowany do potrzeb i wyzwań przedsiębiorczyń. Jego celem jest zmniejszenie luki płciowej w zielonych innowacjach.

Warunek dotyczący struktury właścicielskiej

Uprawnione są MŚP z siedzibą w Polsce, które — zgodnie z dokumentem rejestrowym — są zarządzane lub współzarządzane przez kobietę uczestniczącą w procesie decyzyjnym (na przykład jako członkini zarządu) i będącą jednocześnie właścicielką lub współwłaścicielką firmy.

To warunek podwójny i oba jego elementy muszą być spełnione łącznie: samo posiadanie udziałów nie wystarczy, tak samo jak samo zasiadanie w zarządzie bez udziału właścicielskiego. Kluczowe jest przy tym sformułowanie „zgodnie z dokumentem rejestrowym” — weryfikacja będzie się opierać na wpisach w KRS lub CEIDG, a nie na oświadczeniach czy umowach wewnętrznych. Jeżeli stan faktyczny odbiega od wpisu, uporządkowanie tego jest zadaniem do wykonania przed naborem, nie po nim.

Niższy próg wejścia

Konkurs 2 jest wyraźnie łatwiej dostępny i warto to wyeksponować:

Brak progu przychodowego przy dolnej granicy dotacji na poziomie 50 tys. EUR sprawia, że Konkurs 2 realnie otwiera się na małe, młode firmy — także takie, które w innych programach inwestycyjnych nie mają szans przejść oceny potencjału finansowego.

5. Co można sfinansować — dwa typy projektów

Oba konkursy wspierają dwa rodzaje przedsięwzięć:

1. Inwestycje służące zaprojektowaniu i komercjalizacji nowych lub znacząco ulepszonych produktów przyjaznych środowisku. Punktem dojścia jest produkt na rynku — nie prototyp, nie wynik badań, lecz wyrób, który firma zaczyna sprzedawać.

2. Inwestycje służące opracowaniu lub zastosowaniu innowacyjnych zielonych technologii, które znacząco usprawniają procesy produkcji wyrobów albo świadczenia usług. Tu przedmiotem zmiany jest sposób wytwarzania: mniej surowca, mniej odpadu, mniej energii, mniej emisji na jednostkę produktu.

Zwracam uwagę na czasownik w drugim typie: „opracowania lub zastosowania”. Program „Zielony Biznes i Innowacje” dopuszcza zatem zarówno rozwijanie własnej technologii, jak i wdrożenie technologii już istniejącej — o ile jest ona innowacyjna i przynosi znaczącą poprawę procesu. To istotne dla firm, które nie prowadzą własnego działu B+R, a chcą kupić i uruchomić nowoczesną linię technologiczną.

Zakres wsparcia Programu obejmuje rozwiązania zgodne z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym: bezpieczne dla środowiska, zwiększające poziom recyklingu, ograniczające zużycie surowców oraz redukujące odpady i emisje.

6. Czym jest „produkt przyjazny środowisku” — definicja Programu

To jeden z najbardziej praktycznych fragmentów całej dokumentacji programowej i zdecydowanie wart uważnej lektury. Umowa w sprawie Programu definiuje produkt przyjazny środowisku jako taki, który charakteryzuje się następującymi cechami:

• ilość surowców zużywanych do jego produkcji została znacząco zmniejszona lub surowce pochodzą z recyklingu;
• proces produkcji nie jest znacząco szkodliwy dla środowiska;
• surowce używane do produkcji są nietoksyczne;
• produkt ani jego komponenty nie są testowane na zwierzętach;
• opakowanie jest zminimalizowane lub wyeliminowane, albo nadaje się do ponownego użycia;
• zużycie energii jest zminimalizowane na każdym etapie produkcji i użytkowania produktu;
• istnieje system zbierania zużytych produktów lub ich części;
• istnieje możliwość ponownego wykorzystania całego produktu lub jego części.

Ta lista jest w istocie gotowym szkieletem opisu produktu we wniosku. Przygotowując dokumentację, warto przejść przez nią punkt po punkcie i dla każdej cechy wskazać konkretne, mierzalne uzasadnienie — o ile więcej surowca z recyklingu, o ile mniej energii, jaki system zbiórki. Ogólnikowe „nasz produkt jest ekologiczny” nie ma tu żadnej wartości dowodowej.

Warto też zauważyć, że wymogi dotyczące opakowania, zbiórki zużytych produktów i możliwości ponownego użycia dotyczą całego cyklu życia, a nie samej fabryki. Firma planująca inwestycję wyłącznie w halę i maszyny powinna sprawdzić, czy jest w stanie opowiedzieć również tę część historii.

7. Cyfryzacja jako element punktowany

W obu konkursach cyfryzacja ma być zachęcana, a wnioskodawcy zostaną zobowiązani do wskazania, w jaki sposób rozwiązania cyfrowe uzupełniają i wzmacniają konkurencyjność oraz zieloną innowacyjność projektu. Co ważne, dokumenty programowe mówią wprost, że zostanie to uwzględnione przy wyborze projektów.

W praktyce oznacza to, że projekt czysto „żelazny” — sama maszyna, sama linia — będzie słabszy od projektu, w którym inwestycji towarzyszy warstwa cyfrowa: system monitorowania zużycia surowców i mediów, cyfrowy paszport produktu, śledzenie strumienia odpadów, narzędzia do liczenia śladu węglowego, integracja z systemem ERP czy MES. Nie jest to warunek dopuszczalności, ale przy porównywalnych wnioskach może przesądzić o kolejności na liście rankingowej.

Odrębny wątek: w programie akceleracyjnym dla kobiet sektor ICT wymieniony jest wprost obok green-tech jako obszar działalności uczestniczek.

8. Poziom dofinansowania i pomoc publiczna

To najważniejsza niewiadoma Programu „Zielony Biznes i Innowacje” i punkt, w którym najłatwiej o kosztowną pomyłkę w planowaniu.

85% nie dotyczy projektu

W dokumentach programowych pojawia się wskaźnik dofinansowania 85%. Odnosi się on do poziomu Programu, a nie do poziomu pojedynczego projektu. Oznacza tyle, że 85% kwalifikowalnych wydatków całego Programu pokrywa grant norweski, a pozostałe 15% to współfinansowanie krajowe. Firma nie powinna zakładać, że otrzyma 85% wartości swojej inwestycji.

Co realnie wyznaczy poziom dotacji

Umowa w sprawie Programu stanowi, że poziom dofinansowania projektu zostanie ustalony zgodnie z obowiązującymi zasadami pomocy publicznej oraz z uwzględnieniem wszelkich innych form wsparcia publicznego przyznanego projektowi. Wszystkie pozostałe koszty projektu pokrywa wnioskodawca lub jego partner.

Praktycznie oznacza to, że decydujący będzie schemat pomocy publicznej, który PARP zastosuje i ogłosi w dokumentacji konkursowej. W polskich realiach przy inwestycjach produkcyjnych najczęściej wchodzi w grę regionalna pomoc inwestycyjna, w której intensywność wsparcia zależy od województwa oraz wielkości przedsiębiorstwa, z podwyższeniem dla firm małych i średnich. Alternatywnie stosuje się inne przeznaczenia pomocy albo pomoc de minimis. Do czasu publikacji dokumentacji konkursowej nie należy przyjmować żadnego konkretnego procentu jako pewnego — to założenie, które rozjeżdża cały montaż finansowy.

Co można zrobić już teraz: ustalić, w którym województwie będzie realizowana inwestycja, potwierdzić status MŚP wraz z powiązaniami kapitałowymi i osobowymi (to często zaskakuje firmy rodzinne) oraz zebrać historię otrzymanej pomocy publicznej i pomocy de minimis. Te trzy informacje wystarczą, żeby po ogłoszeniu naboru w ciągu jednego dnia policzyć realny poziom dotacji.

VAT

Zasadą Funduszy Norweskich i EOG jest, że podatek VAT stanowi koszt kwalifikowalny wyłącznie w tej części, w jakiej beneficjent nie ma prawnej możliwości jego odzyskania. Dla czynnego podatnika VAT prowadzącego sprzedaż opodatkowaną oznacza to w praktyce, że podatek trzeba wyłączyć z budżetu projektu. Szczegółowe zasady zostaną potwierdzone w dokumentacji konkursowej.

9. Efekt zachęty — pytanie, które zaskoczy wnioskodawców

Umowa w sprawie Programu „Zielony Biznes i Innowacje” zobowiązuje Operatora do tego, by wymagał od wnioskodawców wyjaśnienia we wniosku dlaczego wsparcie z Programu jest konieczne do realizacji projektu i w jakim zakresie projekt mógłby zostać zrealizowany bez wnioskowanego dofinansowania.

To pytanie o efekt zachęty i bywa ono pułapką. Odpowiedź „zrealizowalibyśmy tę inwestycję i tak, tylko wolniej” brzmi uczciwie, ale osłabia wniosek. Odpowiedź „bez dotacji nie zrobilibyśmy nic” bywa z kolei niewiarygodna wobec sprawozdań finansowych pokazujących zdrową firmę. Dobra odpowiedź jest zwykle konkretna i skalowa: bez wsparcia projekt zostałby ograniczony do części zakresu, zrealizowany w mniejszej skali technologicznej, rozłożony na kilka lat albo pozbawiony elementów o najdłuższym okresie zwrotu.

Ten fragment wniosku warto pisać razem z analizą finansową, a nie osobno — bo obie części muszą opowiadać tę samą historię.

10. Partner z Norwegii — dobrowolny, ale premiowany

Partnerstwo nie jest w tym Programie obowiązkowe. Jest jednak wyraźnie opłacalne: dokumenty programowe stanowią, że projekty z partnerami z Norwegii będą traktowane priorytetowo w procesie wyboru, na przykład poprzez przyznanie dodatkowych punktów.

Kto może być partnerem

Partnerem może być każdy podmiot publiczny lub prywatny, komercyjny lub niekomercyjny, a także organizacja pozarządowa, mający siedzibę w Norwegii. Katalog jest więc bardzo szeroki — obejmuje firmy, instytuty, uczelnie i organizacje branżowe.

Trzy zasady, o których trzeba pamiętać

Po pierwsze — relacja partnerska musi zostać nawiązana przed złożeniem wniosku. Nie da się dopisać partnera po fakcie ani zadeklarować, że zostanie znaleziony w trakcie realizacji.

Po drugie — wkład partnera może ograniczać się do dostarczenia usług, robót lub towarów. W takim przypadku nie stosuje się Wytycznych Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej dotyczących udzielania zamówień. To bardzo praktyczne uproszczenie: jeżeli norweska firma dostarcza technologię, można ją włączyć jako partnera zamiast prowadzić postępowanie zakupowe.

Po trzecie — wybór partnera trzeba uzasadnić. Wnioskodawca musi wykazać we wniosku, że wyboru dokonano zgodnie z najlepszymi praktykami biznesowymi i że pozwala on osiągnąć najlepsze efekty ekonomiczne z zasobów projektu. Innovation Norway jako Darczyńca Partner Programu ocenia jakość i treść partnerstw oraz zgodność z wymogami.

Wniosek praktyczny: szukanie partnera norweskiego to zadanie na teraz. Nawiązanie sensownej współpracy, uzgodnienie zakresu i podpisanie dokumentów zajmuje miesiące, a po ogłoszeniu naboru będzie na to za późno.

11. Czego sfinansować nie można

Umowa w sprawie Programu „Zielony Biznes i Innowacje” wprowadza trzy odstępstwa od ogólnych zasad kwalifikowalności zawartych w Regulacji. Wszystkie trzy zawężają katalog kosztów i wszystkie trzy mają bezpośredni wpływ na budżet projektu.

• Zakup gruntu i nieruchomości nie jest kwalifikowalny. Odstępstwo od art. 8.4.1(d) Regulacji. Firma planująca kupno działki lub hali musi sfinansować to całkowicie ze środków własnych.
• Kwalifikowalny jest wyłącznie zakup nowego sprzętu. Odstępstwo od art. 8.4.1(c) Regulacji. Używane maszyny, nawet w dobrym stanie i z korzystną ceną, odpadają.
• Koszty podróży i diet są kwalifikowalne tylko wtedy, gdy zostały poniesione zgodnie z krajowymi przepisami o podróżach służbowych pracowników sfery budżetowej. Odstępstwo od art. 8.4.1(b) Regulacji. Dla firmy przyzwyczajonej do własnej polityki wyjazdowej oznacza to konieczność rozliczania delegacji według stawek urzędowych.

Poza tym obowiązuje ogólny katalog kosztów wyłączonych z rozdziału 8 Regulacji — obejmujący między innymi VAT podlegający odzyskaniu. Operator może również, w porozumieniu z Innovation Norway, wprowadzić w tekście konkursu ograniczenia w stosowaniu uproszczonych metod rozliczania kosztów.

12. Kwalifikowalność czasowa

Na poziomie Programu „Zielony Biznes i Innowacje” okres kwalifikowalności wydatków rozpoczyna się 24 kwietnia 2025 r., a kończy 30 kwietnia 2032 r. To bardzo komfortowa perspektywa jak na inwestycję produkcyjną — projekt może być realizowany przez kilka lat.

Uwaga jednak na istotne rozróżnienie: pierwsza data kwalifikowalności dla konkretnego projektu jest ustalana w umowie o dofinansowanie, zgodnie z art. 8.14 Regulacji, i nie musi pokrywać się z datą programową. Do czasu ogłoszenia naboru nie należy zakładać, że wydatki poniesione w 2025 lub 2026 roku będą podlegały refundacji.

Praktyczna konsekwencja jest taka sama jak w innych programach: koszty przygotowania projektu — dokumentacja techniczna, kosztorysy, analizy, honoraria doradcze — należy zaplanować jako wydatek własny firmy, a nie jako pozycję w budżecie projektu.

13. Wskaźniki, do których projekt ma się przyczyniać

Umowa w sprawie Programu „Zielony Biznes i Innowacje” zawiera ramy rezultatów z konkretnymi wartościami docelowymi. Formalnie są to cele Programu, a nie zobowiązania pojedynczego projektu — sama umowa zastrzega, że stanowią one poziom ambicji w chwili jej zawarcia i nie służą do mierzenia sukcesu Programu. W praktyce jednak to właśnie z tej listy będą wywodzone wskaźniki wymagane we wniosku, warto więc wiedzieć, czego Operator szuka.

Rezultat 1 (wszystkie MŚP) — wybrane cele

Uzupełniająco Program mierzy, ile firm zastosowało ulepszone procesy produkcyjne (30), ile zastosowało technologie cyfrowe (30), ile opracowało innowacyjne technologie (6) i ile złożyło zgłoszenia w zakresie ochrony własności intelektualnej (6).

Rezultat 2 (firmy prowadzone przez kobiety) — wybrane cele

Dwa wnioski z tych liczb. Po pierwsze: Program „Zielony Biznes i Innowacje” mierzy efekt środowiskowy w tonach — odpadów, surowców, CO2. Wniosek, który nie zawiera wiarygodnego oszacowania w tych jednostkach, będzie niekompletny. Po drugie: przy 40 firmach zakładanych w Rezultacie 1 i budżecie 50 mln EUR średnia dotacja wychodzi w okolicach 1,2 mln EUR — czyli w górnej części widełek. To wskazówka co do skali projektów, jakiej Operator się spodziewa.

14. Jak będą oceniane wnioski

Do obu konkursów stosuje się procedurę wyboru opisaną w art. 7.6 Regulacji. Jej przebieg jest następujący:

1. Ocena administracyjna i kwalifikowalności. Wnioskodawcy, których wnioski zostaną odrzucone na tym etapie, są o tym informowani i mają rozsądny czas na odwołanie.
2. Ocena merytoryczna przez co najmniej dwóch bezstronnych ekspertów powołanych przez Operatora, z których przynajmniej jeden musi być niezależny od Operatora i od Komitetu ds. Wyboru Projektów. Eksperci oceniają wnioski osobno, według kryteriów opublikowanych wraz z ogłoszeniem o naborze.
3. Ranking według średniej ocen. Do uszeregowania projektów wykorzystuje się średnią z punktów przyznanych przez ekspertów. Operator określa procedurę na wypadek znaczącej rozbieżności ocen.
4. Komitet ds. Wyboru Projektów — co najmniej trzy osoby posiadające odpowiednią wiedzę, w tym przynajmniej jedna spoza Operatora i Darczyńcy Partnera Programu. Komitet analizuje listę rankingową, konsultuje z Innovation Norway kwestie partnerów norweskich i w uzasadnionych przypadkach może zmienić kolejność projektów, dokumentując powody w protokole.
5. Decyzja Operatora o dofinansowaniu, na podstawie zatwierdzonej listy rekomendowanych projektów.
6. Publikacja wyników i poinformowanie wnioskodawców.

Osoby oceniające wnioski nie mogą jednocześnie odpowiadać za ostateczną decyzję o wyborze projektów — to zasada rozdzielenia funkcji zapisana wprost w Regulacji.

Co musi zawierać ogłoszenie o naborze

Regulacja precyzyjnie określa minimalną zawartość ogłoszenia. Znajdą się w nim między innymi: szczegółowe kryteria wyboru wraz z kartą oceny punktowej, jednoznaczne wskazanie kwalifikowalnych działań i wydatków wraz z ograniczeniami, kwota dostępna w naborze oraz minimalna i maksymalna wartość dotacji, zasady współfinansowania, model płatności oraz termin składania wniosków wynoszący co najmniej trzy miesiące od publikacji.

Jest tam też punkt, o którym warto wiedzieć zawczasu: ogłoszenie o naborze musi wymagać ujawnienia każdego doradcy zaangażowanego w przygotowanie wniosku. Współpraca z firmą doradczą jest w tych konkursach całkowicie dopuszczalna, ale należy ją wskazać we wniosku.

15. Obowiązki informacyjne i promocyjne

Ten obszar bywa lekceważony na etapie planowania, a potem generuje niespodziewaną pracę i koszty. Regulacja uzależnia zakres obowiązków od całkowitego budżetu projektu, nie od kwoty dotacji — a przy widełkach Konkursu 1 praktycznie każdy projekt przekroczy wszystkie progi.

Niezależnie od progów każdy beneficjent musi udostępnić informacje o projekcie w internecie lub w mediach społecznościowych, zgodnie z wymogami zawartymi w podręczniku komunikacji i identyfikacji wizualnej przygotowanym przez stronę norweską. Partner norweski ma z kolei obowiązek informować o swoim udziale i rezultatach projektu odbiorcom w Norwegii.

Rekomendacja praktyczna: pozycję na działania informacyjno-promocyjne warto ująć w budżecie od początku, a strategię komunikacji przygotować równolegle z wnioskiem, a nie trzy miesiące po podpisaniu umowy.

16. Program akceleracyjny dla kobiet — projekt pozakonkursowy

Obok dwóch konkursów Program przewiduje projekt pozakonkursowy „Green Economy Capacity Building — Business Support Platform”, realizowany przez samą PARP wspólnie z Innovation Norway. Jego budżet to 2 153 088 EUR kosztów kwalifikowalnych, z dofinansowaniem 1 830 125 EUR, a planowany czas trwania wynosi 48 miesięcy.

Celem jest przeprowadzenie programu akceleracyjnego dla 45 startupów prowadzonych przez kobiety, działających w obszarze green-tech lub ICT. Program obejmie trzy cykle po 15 firm, każdy trwający około czterech do sześciu miesięcy.

Trzy filary akceleracji

• Szkolenia i warsztaty specjalistyczne — ekspansja międzynarodowa, pozyskiwanie finansowania, negocjacje z inwestorami, polityka cenowa, wskaźniki finansowe, marketing, transformacja cyfrowa, strategie zielone oraz kompetencje miękkie. Zajęcia mogą być prowadzone online lub stacjonarnie, w formie warsztatów i boot campów.
• Mentoring i doradztwo — indywidualna praca z ekspertami branżowymi i przedsiębiorcami, skoncentrowana na skalowaniu i przebudowie modelu biznesowego.
• Ekspozycja biznesowa — negocjacje, pitching, networking ze środowiskiem startupowym, inwestorami, klientami korporacyjnymi i agencjami rządowymi, wydarzenia match-makingowe, demo days oraz misja zagraniczna.

Kluczowa informacja formalna: uczestniczki nie otrzymują dotacji. Wsparcie ma formę bezpłatnych usług. Nabór do programu akceleracyjnego będzie prowadzony w trybie otwartym, według obiektywnych kryteriów opracowanych wspólnie przez PARP i Innovation Norway, a zgłoszenia będą oceniane przez obie instytucje.

Dla firmy na wczesnym etapie rozwoju albo w trakcie istotnej zmiany modelu biznesowego to ścieżka wyraźnie lżejsza niż konkurs grantowy — bez wkładu własnego, bez pomocy publicznej do rozliczenia, bez sprawozdawczości finansowej. Warto ją rozważyć jako uzupełnienie albo jako pierwszy krok przed startem w Konkursie 2.

17. Fundusz Współpracy Dwustronnej

Na poziomie Programu wydzielono 350 000 EUR na inicjatywy dwustronne wspierające współpracę podmiotów norweskich i polskich w sektorze zielonego biznesu. O sposobie wykorzystania tych środków decydują wspólnie PARP i Innovation Norway.

Dla firm najciekawszy jest zakres inicjatyw dwustronnych określony w Regulacji. Obejmuje on wprost poszukiwanie partnerów do projektów partnerskich przed przygotowaniem wniosku lub w jego trakcie, rozwijanie takiego partnerstwa oraz przygotowanie samego wniosku, a także networking, wymianę wiedzy, technologii i dobrych praktyk. Dla inicjatyw dwustronnych nie ma wymogu współfinansowania.

Innymi słowy: koszty znalezienia norweskiego partnera potencjalnie mogą zostać sfinansowane z tego funduszu. Zasady i tryb uruchomienia tych środków ogłasza Operator, warto więc śledzić komunikaty PARP równolegle z przygotowaniami do konkursu głównego. Program przewiduje również misje gospodarcze i wizyty studyjne między przedsiębiorstwami oraz organizacjami wspierającymi biznes w obu krajach.

18. Harmonogram

Na dzień publikacji tego artykułu na stronie Programu nie widnieje żaden ogłoszony nabór. Konkretne daty poznamy dopiero z ogłoszeń PARP.

19. Jak przygotować się do naboru

Ponieważ dokumentacja konkursowa jeszcze nie istnieje, najlepszym wykorzystaniem najbliższych tygodni jest uporządkowanie tego, co i tak będzie potrzebne — niezależnie od ostatecznego kształtu kryteriów.

Kwalifikowalność firmy

• Potwierdzić status MŚP z uwzględnieniem przedsiębiorstw powiązanych i partnerskich — przy firmach rodzinnych i grupach kapitałowych wynik bywa zaskakujący.
• Sprawdzić liczbę zamkniętych lat obrotowych i przychody ze sprzedaży w każdym z trzech ostatnich lat (Konkurs 1).
• W przypadku Konkursu 2 — zweryfikować, czy wpisy w KRS lub CEIDG faktycznie odzwierciedlają rolę właścicielską i zarządczą.

Przygotowanie projektu

• Opisać produkt lub technologię według ośmiu cech produktu przyjaznego środowisku wskazanych w Programie — z liczbami, nie deklaracjami.
• Oszacować efekt środowiskowy w jednostkach, którymi posługuje się Program: tony odpadów poddanych recyklingowi i ponownie wykorzystanych, tony zaoszczędzonych surowców, tony uniknietego CO2eq.
• Zaplanować warstwę cyfrową projektu i umieć wyjaśnić, jak wzmacnia ona konkurencyjność i zieloną innowacyjność.
• Zebrać oferty i specyfikacje na nowe maszyny i urządzenia — pamiętając, że sprzęt używany nie jest kwalifikowalny.
• Przygotować uzasadnienie efektu zachęty spójne z analizą finansową.

Finansowanie i partner

• Zebrać historię otrzymanej pomocy publicznej i pomocy de minimis oraz sprawozdania finansowe za ostatnie lata obrotowe.
• Ustalić źródło wkładu własnego i finansowania pomostowego — dotacja nie pokryje 100% inwestycji, a model płatności poznamy dopiero z ogłoszenia.
• Rozpocząć poszukiwanie partnera z Norwegii, jeżeli firma chce skorzystać z premii punktowej. Nawiązanie relacji musi nastąpić przed złożeniem wniosku.
• Wyodrębnić w planach zakup gruntu lub nieruchomości jako wydatek całkowicie własny.

20. Na co uważać

Przyjęcie 85% jako poziomu dofinansowania projektu. To wskaźnik programowy. Poziom dotacji dla firmy wynika z zasad pomocy publicznej i będzie znacząco niższy.

Wpisanie zakupu hali lub działki do budżetu projektu. Nieruchomości i grunty zostały wprost wyłączone z kwalifikowalności w tym Programie.

Planowanie zakupu używanych maszyn. Kwalifikowalny jest wyłącznie sprzęt nowy — nawet bardzo korzystna oferta na maszynę powystawową odpada.

Szukanie polskiego konsorcjanta. W tych konkursach nie przewidziano partnerów innych niż podmioty norweskie. Polski partner nie wzmocni wniosku — po prostu nie jest przewidziany.

Odkładanie kontaktu z partnerem norweskim na moment po ogłoszeniu. Relacja musi zostać nawiązana przed złożeniem wniosku, a jej jakość ocenia Innovation Norway.

Traktowanie ekologiczności jako deklaracji. Program definiuje produkt przyjazny środowisku przez osiem konkretnych cech i mierzy rezultaty w tonach. Opis jakościowy bez liczb nie wystarczy.

Pominięcie kosztów promocji i tablic. Przy budżetach typowych dla Konkursu 1 obowiązki informacyjne uruchamiają się w komplecie i wymagają zaplanowania środków oraz czasu.

Założenie, że wydatki poniesione dziś zostaną zrefundowane. Pierwsza data kwalifikowalności dla projektu jest ustalana dopiero w umowie o dofinansowanie.

21. Pytania i odpowiedzi

Czy nabór jest już ogłoszony? Nie. Umowa w sprawie Programu przewiduje ogłoszenie obu konkursów w oknie od lipca do grudnia 2026 r., a PARP zapowiada uruchomienie pierwszych działań na IV kwartał 2026 r. Na dzień publikacji tego artykułu na stronie Programu nie ma opublikowanych naborów.

Ile można dostać? W Konkursie 1 od 300 tys. do 2 mln EUR na projekt. W Konkursie 2 od 50 tys. do 300 tys. EUR.

Jaki będzie procent dofinansowania? Nie jest jeszcze znany. Zostanie ustalony zgodnie z zasadami pomocy publicznej i ogłoszony w dokumentacji konkursowej, z uwzględnieniem innego wsparcia publicznego otrzymanego na projekt.

Czy duża firma może aplikować? Nie. Oba konkursy są zarezerwowane dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 651/2014.

Czy jednoosobowa działalność gospodarcza się kwalifikuje? Tak, o ile spełnia definicję MŚP oraz pozostałe warunki naboru — dwa lata obrotowe działalności, a w Konkursie 1 również próg przychodowy.

Czy trzeba mieć partnera? Nie. Partnerstwo jest dobrowolne, ale projekty z partnerem z Norwegii będą traktowane priorytetowo, na przykład poprzez dodatkowe punkty.

Czy partnerem może być firma z Polski albo z innego kraju? Nie. W obu konkursach przewidziano wyłącznie partnerów mających siedzibę w Norwegii.

Czy można kupić grunt albo halę? Nie ze środków projektu. Zakup gruntu i nieruchomości został wprost wyłączony z kwalifikowalności w tym Programie.

Czy można kupić używane maszyny? Nie. Kwalifikowalny jest wyłącznie zakup nowego sprzętu.

Czy projekt musi obejmować badania naukowe? Nie. Przedmiotem projektu jest inwestycja prowadząca do komercjalizacji ekologicznego produktu albo do zastosowania zielonej technologii usprawniającej proces. Program dopuszcza zarówno opracowanie własnej technologii, jak i wdrożenie technologii istniejącej.

Czy firma prowadzona przez kobietę może startować w Konkursie 1? Tak, jeżeli spełnia jego warunki — w tym próg przychodowy. Konkursy różnią się kręgiem adresatów i widełkami kwot, a nie zakresem wspieranych działań. Wybór ścieżki warto oprzeć na planowanej skali projektu.

Czy uczestniczki programu akceleracyjnego dostają pieniądze? Nie. Wsparcie ma formę bezpłatnych usług: szkoleń, mentoringu i ekspozycji biznesowej. Nabór prowadzi PARP wspólnie z Innovation Norway w trybie otwartym.

Czy VAT jest kosztem kwalifikowalnym? Zasadą Mechanizmu jest kwalifikowalność VAT wyłącznie w części, której beneficjent nie może odzyskać. Szczegóły potwierdzi dokumentacja konkursowa.

Czy trzeba ujawnić firmę doradczą przygotowującą wniosek? Tak. Regulacja wymaga, by ogłoszenie o naborze zobowiązywało wnioskodawców do ujawnienia każdego doradcy zaangażowanego w przygotowanie wniosku.

Podsumowanie

„Zielony Biznes i Innowacje” to Program prosty w konstrukcji i wymagający w treści. Prosty, bo nie ma tu obowiązkowych partnerstw krajowych, skomplikowanych struktur budżetu ani wymogu prowadzenia badań — jedna firma, jedna inwestycja, jasne widełki kwot. Wymagający, bo Operator oczekuje policzalnego efektu środowiskowego, komercjalizacji z realnymi przychodami i wiarygodnego wyjaśnienia, dlaczego bez dotacji projekt nie powstałby w tym kształcie.

Największą niewiadomą pozostaje poziom dofinansowania, który wynika z zasad pomocy publicznej i będzie znany dopiero z dokumentacji konkursowej. Największą przewagą, jaką można sobie zapewnić już teraz, jest partner z Norwegii — bo to jedyny element, którego nie da się zorganizować w tydzień po ogłoszeniu naboru.

Pytanie, od którego warto zacząć, brzmi: czy planowana inwestycja da się opisać liczbami — ile mniej surowca, ile mniej odpadu, ile mniej emisji, ile nowego przychodu. Jeżeli tak, Program „Zielony Biznes i Innowacje” jest wart poważnego rozważenia.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi wykładni dokumentacji naboru. Opracowano go na podstawie Umowy w sprawie Programu „Green Business and Innovation” (Norweski Mechanizm Finansowy 2021–2028) wraz z załącznikami, Regulacji w sprawie wdrażania Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2021–2028 oraz informacji Operatora Programu opublikowanych na stronie eeagrants.org. Nabory nie zostały jeszcze ogłoszone — wiążące będą wyłącznie zapisy ogłoszeń o naborze i ich załączników opublikowane przez PARP. Kwoty podano w euro; wartości w złotych mają charakter orientacyjny i przeliczono je po kursie 4,25 zł za 1 EUR, który nie jest kursem urzędowym dla tego Programu. Stan na 1 września 2026 r.

Rozważają Państwo start w jednym z tych konkursów? Przygotowuję dokumentację aplikacyjną dla przedsiębiorstw w programach z Funduszy Norweskich i EOG oraz prowadzę rozliczanie projektów. Na obecnym etapie najwięcej daje wstępna weryfikacja kwalifikowalności firmy i przygotowanie opisu efektu środowiskowego — zapraszam do kontaktu.